Menu

Flora en Fauna

Kies hieronder de bovenste aanduiding of scrol door naar beneden en kies uit de lijst hieronder, van aanwezige artikelen.

Alle hieronder getoonde vogels zijn terug te vinden in het boek 'RIJK aan VOGELS', alle insecten in het boek 'INSECTEN RIJK'. Beide boeken zijn verkrijgbaar in de shop.

Zie voor meer aspecten van flora en fauna op golfbanen ook: http://www.golfbaanhandboek.nl/onderdeel/natuur

 

Leven rond de vijver tussen Noord 9 en Oost 1

Inzet schapen vraagt om doordachte keuzes

Succesvolle vogeltelling

Nijlganzen op de baan

Vogels tellen

Luislang doodt bosbok op golfbaan

Flora en fauna Zuid-Afrika

Waar zijn de insekten nu?

 

Leven rond de vijver op Nood 9 – Oost 1


(Foto: Zicht vanaf Noord 9 op de vijver van Oost 1)

 

Er wordt bijna iedere dag wel in de krant of op radio en TV gesproken over biodiversiteit. Waar kun je dat meer en beter beleven dan aan het water waar het gradient van droog naar nat zorgt voor een grote variatie aan flora en fauna.

Met name in de zomerperiode is het gebied rondom de vijver tussen Noord 9 en Oost 1, rijk aan flora. Er groeien vele tientallen soorten planten van enkele houtachtige tot vele, vele kruidachtigen. In het gradient van nat naar droog (overgangsgebied), treffen we echte waterplanten aan, vervolgens moerasplanten en dan waterminnende planten om vervolgens over te gaan in gras.

 
(Foto's: Links de gele lis en rechts gewone ereprijs)

 
(Foto's: Links gewone smeerwortel en rechts grote kattenstaart)

 

 
(Foto's: Links grote lisdodde en rechts grote wederik)

 

 
(Foto's: Links harig wilgenroosje en rechts late guldenroede)

 

 
(Foto's: Links kruipende boterbloem en rechts watergentiaan)

 

De hoogte van het gewas varieert van enkele centimeters tot bijna twee meter, de bladvormen zijn rijk evenals de bloeiwijzen en bloeitijden. Deze variatie, waarbinnen ook de sappen, nectar en stuifmeel (pollen) een rol spelen, dragen bij aan een grote variatie in biodiversiteit.

In of op het water leven vissen en amfibieen, mogelijk een reptiel en bezoeken diverse vogelsoorten dit water zoals de aalscholver, wilde eend, grauwe gans, nijlgans, blauwe reiger en een enkele keer een meerkoet of waterhoen (lang niet meer waargenomen!).


(Foto: Bezoek van een aalscholver)

 

 
(Foto's: Links boerenzwaluw en rechts huismus)

 

 
(Foto's: Links nijlgans en rechts wilde eend, mannetjes)

 


(Foto: witte kwikstaart)

 

Het meest vertegenwoordigd in de flora zijn wel de insecten met belangrijke groepen als vliegen, bijen, hommels, wespen, vlinders, kevers, libellen, juffers, sprinkhanen, cicaden, muggen, wantsen en spinnen. Ongekende rijkdom aan soorten die gelijktijdig voedsel vormen voor diverse vogels die de vijver dan ook druk bezoeken.

 
(Foto's Links blauwe breedscheenjuffer en rechts doodskopzweefvlieg)

 

 
(Foto's: gewone bladjager en rechts grote narcisvlieg)

 

 
(Foto's: Links kleine parelmot en rechts knoopwesp)

 

 
(Foto's: Links lantaarntje en rechts lisaardvlooien)

 


(Foto: driehoekeendagsvlieg)

 

 
(Foto's: Links lissenboorder en rechts pyjamawants)

 

 
(Foto's: Links roodbaardroofvlieg en rechts roodtipbasterdweekschild)

 

 
(Foto's: Links schietmot en rechts snorzweefvlieg)

 


(Foto: strekspin)

 

 
(Foto's: Links woeste sluipvlieg en rechts zwartpootsoldaatje)

 


(Foto: zesvlekkige groefbij in bloem van vingerhoedskruid)

 

Boerenzwaluwen scheren over het water, huismussen en kwikstaarten bezoeken de vijverrand net als koolmees en pimpelmees. De aalscholver vangt er een visje net als de blauwe reiger. Maar bovenal zal de golfer genieten van de pracht van de bloeiende planten als gele lis, kattenstaart, gulden roede, lisdodde, smeerwortel, hondsroosje, vergeet-mij-nietjes, wolfspoot en diverse grassoorten. En in het water, daar proberen de jonge karpers uit te groeien tot grote jongens.

 
(Foto's: Links jonge karpers en rechts grote, volgroeide exemplaren)

 

Kortom, rijk aan biodiversiteit en een lust voor het oog.

Luister, kijk en bewonder!

 

Inzet schapen vraagt om doordachte keuzes

De meimaand wordt ook wel de bloeimaand genoemd, juni de zomermaand en juli de oogstmaand. Vast staat dat in deze periode de rough op onze golfbaan op zijn mooist is en rijkelijk staat te bloeien. Een periode waarin we kunnen genieten van bloeiende margrieten, korenbloemen, grote morgenster, biggenkruid, Sint-Janskruid, Jacobskruiskruid, duizendblad, knoopkruid, toortsen, kruisdistel, melkdistel, dagkoekoeksbloem, echte kamille, blaascilene, ruig klokje etc. etc. Een lust voor het oog!

 
(Foto's: links en rechts de rough op z'n mooist in juni-juli)

 

Begrazing van heidevelden door schapen is in ons land al eeuwenoud. Daar waar heide een moment is in de successie van pioniers naar bos, dient het kunstmatig in stand te worden gehouden. Zo niet dan wordt het overgroeid door o.a. grassen en opslag van vliegdennen, berken en vogelkers. De heidestruiken dienen ook kort te worden gehouden om te verjongen en dit gebeurde vroeger door plaggen, snoeien, branden en begrazen. En hier bleken schapen nuttig, die vraten het gras en alle andere opslag in de heide op en tevens de toppen van de heideplanten zelf.


(Foto: Schaapskudde onderweg naar nieuwe graaslocatie)

 

Daar waar je niet of nauwelijks heide hebt op de golfbaan vraagt begrazing om doelgerichte inzet op het juiste moment, zo niet dan is het desatreus voor biodiversiteit. In een ommezien is de totale kruidachtige vegetatie verdwenen en daarmee het voedsel voor tientallen soorten larven, rupsen en nimfen en voor vele tientallen soorten aan insecten en vlinders.


(Foto: Het vegetatieresultaat nadat begrazing door schapen heeft plaatsgevonden op Zuid 9)

 

Wat is de opbrengst van enkele uren struinen door een rijk bloeiende rough op onze baan, zoals op zondag 30 juni 2019. Aan vlinders tientallen bruin zandoogje, koolwitjes, bont zandoogje, distelvlinder en dikkopjes als het zwartsprietdikkopje. Vele vele tientallen micro’s als grasmotten.

  
(Foto's: Links bruin zandoogje, rechts groot koolwitje in copula)

 

  
(Foto's: Links bont zandoogje en rechts distelvlinder)

 

  
(Foto's: Links zwartsprietdikkopje en rechts gewone grasmot)

 

Van de bijen natuurlijk de gewone honingbij, maar ook de zijdebij en van de wespen de bijenwolf (graafwesp), enkele sluipwespen en de zeldzame kameelhalswesp. Hommels in vele tientallen zoals de aardhommel, weidehommel, akkerhommel en steenhommel.

  
(Foto's: Links gewone honingbij en recht een zijdebij)

 

  
(Foto's: Links een bijenwolf en rechts een sluipwesp)

 


(Foto: de zeldzame kameelhalswesp)

 

  
(Foto's: Links een aardhommel en rechts een akkerhommel)

 

   
(Foto's: Links een weidehommel en rechts een steenhommel)

 

Naast bromvliegen als de dambordvlieg ook veel zweefvliegen zoals langlijfjes, kleine bijvlieg en van de roofvliegen de zeldzame zwartdijroofvlieg en niet te vergeten de roestbruine kromlijf.

  
(Foto's: Links een dambordvlieg en rechts een groot langlijfje)

 

  
(Foto's: Links een kleine bijvlieg en rechts de zeldzame zwartdijroofvlieg)


(Foto: parende roestbruine kromlijf, een vliegensoort uit de familie van de blaaskopvliegen)

 

Kevers zijn er vertegenwoordigd door soorten lieveheersbeestjes en junikevers, het wormkruidhaantje en zwarttip-smalboktor en de wantsen door de groene schildwants, de bessenschildwants en de bloemwants als de Orius.

  
(Foto: Links zevenstippelig lieveheersbeestje en rechts junikever)

 

  
(Foto's: Links een wormkruidhaantje en rechts de zwarttip smalboktor)

 

  
(Foto: Bessenschildwants)

 

Op de grond maar ook op de planten vertegenwoordigers van sprinkhanen, zowel imago’s als nimfen waaronder de grote groene sabelsprinkhaan, struiksprinkhaan, veldsprinkhaan en vertegenwoordigers uit de biguttulusgroep.

  
(Foto's: Links grote groene sabelsprinkhaan en rechts een nimf struiksprinkhaan)

 

  
(Foto's: Links nimf veldsprinkhaan en rechts een vertegenwoordiger van de biguttulusgroep)

 

Al deze insecten leven in deze periode van de nectar van de nog volop bloeiende planten, van de stuifmeelkorrels (pollen) of de plantensappen uit stengels en blad. Veel insecten zorgen nu ook voor bestuiving en daarmee indirect voor de zaadvorming later in het jaar. Veel rupsen doen zich tegoed aan het blad, soms van specifieke planten waarmee ze verbonden zijn.

  
(Foto's: Links duizendblad en rechts Jacobskruiskruid)

 

  
(Foto's: Links op korenbloem gelijkend knoopkruid en rechts het rapunzelklokje)

 


(Foto: Bloeiende rough op NB 14 met veel biggenkruid)

 

Opvallend zijn dan ook nu in de rough de vele honderden geel-zwartgestreepte rupsen van de Sint-Jacobsvlinder (zebrarups) die de planten van jakobskruiskruid geheel kaal vreten. Leuk te weten is dat deze planten gif bevatten en dat daardoor deze rups oneetbaar is voor de meeste predatoren en dat nemen ze mee tot in de vlinder die ze worden. De opvallende tekening (geel-zwart bij de rups en rood-zwart bij de vlinder), waarschuwt daarvoor, waardoor rups en vlinder als voedselbron gemeden wordt. Toch zijn er (natuurlijk!) natuurlijke vijanden zoals bepaalde sluipwespen.

  
(Foto's: Links en rechts de zebrarupsen van de Sint-Jacobsvlinder op Jacobskruiskruid)

 

Bijzondere waarneming op die zondag was nog de rups van het vlasbekuiltje, een fraaie waarneming.

  
(Foto's: Links en rechts de fraaie rups van het vlasbekuiltje, een nachtvlinder)

 

  
(Foto: Gemengde kruidenflora in de rough op N en O, zondag 30 juni 2019)

 


(Foto: Door schapen begraasde rough op Zuid 9, maandag 1 juli 2019)

 

Met onachtzaam natuurbeheer door begrazing met schapen op de golfbaan, kan veel schade worden aangericht aan de biodiversiteit zoals de foto’s tonen. Van ‘alles’ naar ‘niets’, goed voor de schapen maar niet voor de biodiversiteit.

 

Luister, kijk en bewonder!

 

 

Succesvolle vogeltelling

Zaterdag 18 mei 2019 vond op onze golfbaan de jaarlijkse vogeltelling plaats. De vaste tellers (helaas ontbrak dit jaar onze greenkeeper Freek Snel), werden vergezeld door drie enthousiaste leden. Om iets over 07.00 uur werd via het Siepke gewandeld over Zuid naar de boerderij op Oost.

 
(Foto's: wandelend over de baan vogels spotten. Foto's van Annick van Hoof)

 

Verrassend onderweg waren ook de twee hazen die zich lieten zien, maar bijzonder waren de twee paartjes (met vermoedelijk jongen) van de roodborsttapuit en de grasmus op Noord 4.

 

 
(Foto's: boven een haas gespot, links onder mannetje roodborsttapuit en rechts de grasmus)

 

De buizerd liet zich als altijd even zien en blij waren we met de toch nog aanwezige boerenzwaluwen nabij de boerderij. Leuk was de kleine groep overvliegende grauwe ganzen aangevoerd door een grote Canadese gans.

 

 


(Foto's: boven links de buizerd en rechts 4 grauwe ganzen aangevoerd door een grote Canadese gans)

 

Twee uur later werden we weer aangenaam verrast door een heerlijk ontbijt met koffie op hole 46 en konden we de balans opmaken. Maar liefst 33 soorten hadden zich laten zien of horen en dat aantal werd in de loop van de dag nog aangevuld met 7 soorten!  Werden er in 2018 op deze wijze 38 soorten vogels geteld, dit jaar staat de teller op 40. We kunnen gerust spreken van een succesvolle vogeltelling op Het Rijk van Nijmegen.

 

Luister, kijk en bewonder!

 

Nijlganzen op de baan

Enige tijd geleden werd mij de vraag voorgelegd, ‘Wat zijn toch die grote vogels op de baan, wit in de vleugels. Arenden?

Hier gaat het om de nijlgans (Alopochen aegyptiaca). Deze opvallende verschijning is inderdaad de laatste tijd vaker waar te nemen op onze golfbaan en bepaald niet klein met een lichaamslengte van 63 tot 73 cm. Onderscheid in grootte of verenkleed tussen man en vrouw is er niet.  En deze birdies wegen maar liefst 2,5 kg. Vanwege dit formaat worden ze wel tot de halfganzen gerekend.

 

  
(Foto's: Links nijlgans op NB hole 16-17, rechts 3 nijlganzen op een akker)

 

 
(Foto's: links paartje nijlganzen op Oost 1 - Noord 9, rechts in de vlucht)

 

Zoals de naam al doet vermoeden komt de soort algemeen voor in het dal van de Nijl. Vóór 1960 in Europa vooral als siervogel maar na ontsnappingen nadien als exoten overal waar te nemen, van Zuid-Afrika tot in Scandinavie. Daar leeft hij voornamelijk op het land in de buurt van water en eet zaden, bladeren, grassen en stengels afgewisseld met kleine insecten. Broeden doen ze dan ook graag in bomen waar ze minder last ondervinden van roofdieren. Het aantal broedparen in Nederland wordt in 2018 ingeschat op 6.900 – 11.400 paren.

 
(Foto's: links nijlgans met donsjongen en rechts de spanwijdte bij gestrekte vleugels)

 


(Foto: paartje nijlganzen in een boom)

 

De nijlgans staat er om bekend het territorium in het broedseizoen agressief te verdedigen en niet schuwt het nest te roven van andere vogelsoorten en daarbij eieren of jongen verwijderd. De soort staat als niet bedreigd op de Rode lijst van de IUCN (International Union for Conservation of Nature and Natural Resources).

 

Luister, kijk en bewonder!

 

Kom vogels tellen op zaterdag 18 mei!

In de laatste GolfPost heeft u kennis kunnen nemen van de Bird Watching Day op zaterdag 18 mei. Gelijktijdig bent u uitgenodigd om deel te nemen aan deze vogelteldag op onze golfbaan. Op veel banen zullen vrijwilligers druk zijn met het  tellen van de vogelsoorten. De vogelstand wordt ook wel de graadmeter voor de kwaliteit van de golfomgeving genoemd.

In september 2013 introduceerde de NGF samen met de Vogelbescherming 'Committed to Birds'  als landelijk project en werd Joost Luiten ambassadeur van het project.
Op zaterdag 18 mei vindt voor de 20e keer deze nationale golfbaan vogelteldag plaats. Onze club doet al vele jaren mee aan deze telling en in 2018 telden wij maar liefst 38 vogelsoorten!

Heeft u zin om mee te lopen? Onder leiding van 3 erkende vogelaars starten we om 07.00 uur bij de P voor het clubhuis. U bent van harte welkom. Verrekijkers of fototoestellen niet verplicht, goed schoeisel of laarzen aanbevolen! Na de 2 uur durende wandeling wacht een ontbijtje.

Hierna ziet u het grootste deel van de getelde vogelsoorten in 2018.

boerenzwaluw 
(Foto's: links en rechts boerenzwaluwen)

 
(Foto's: links en rechts boomklever)

 
(Foto's: links en rechts boomkruiper)


(Foto's: braamsluiper)

 
(Foto's: links en rechts buizerd)

 
(Foto's: links en rechts ekster)


(Foto: fitis)

 
(Foto's: links en rechts gaai of Vlaamse gaai)

 
(Foto: gierzwaluw)

 
(Foto's: links mannetje goudvink, rechts paartje goudvinken)

 
(Foto's: links en rechts grasmus)

 
(Foto's: links en rechts groene specht)

 
(Foto's: links en rechts groenling)

 
(Foto's: links en rechts grote bonte specht)

 
(Foto's: links en rechts heggenmus)

 
(Foto's: links en rechts houtduif)

 
(Foto's: links en rechts huismus)

 
(Foto's: links en rechts kauw)

 
(Foto's: links en rechts koolmees)


(Foto: merel)

 
(Foto's: links en rechts pimpelmees)

 
(Foto's: links en rechts putter)

 
(Foto's: links en rechts ringmus)

 
(Foto's: links en rechts roodborst)

 
(Foto's: links mannetje roodborsttapuit, rechts vrouwtje)

 
(Foto's: links en rechts sperwer)

 
(Foto's: links en rechts spreeuw)


(Foto: tjiftjaf)


(Foto: tuinfluiter)

 
(Foto's: links vrouwtje vink en rechts mannetje)

 
(Foto's: links en rechts witte kwikstaart)

 
(Foto's: links en rechts zanglijster)

 
(Foto's: links en rechts zwarte kraai)


(Foto: zwartkop mannetje, vrouwtje heeft een bruin 'petje')

Luister, kijk en bewonder!

 

 

Luislang doodt bosbok op golfbaan

Dat je dieren op de golfbaan in Zuid-Afrika serieus dient te nemen blijkt uit de krant ‘Die Burger’ van donderdag 27 februarie 2019 onder de titel: “Werkers bederf luislang se ontbyt”, van Andrea Kusel onder ‘Natuurdinge’.

Toen de greenkeepers van de golfbaan Leopard Creek in Malalane, Mpumalanga s’morgens om 07.00 uur op de golfbaan kwamen, troffen ze op een fairway nabij de green een dode bosbok aan die omwikkeld was door een luislang (wurgslang). Bij hun komst liet de slang de prooi los en verdween in de rough.

 

“Luislange wurg nie hul prooi soos mense dikwels aanneem nie. Die luislang byt die prooi om hulle te kan gryp. Daarna draai die luislang homself om die prooi se borskas. Die prooi gaan nie dood aan ’n tekort aan suurstof nie, maar die druk op die prooi se borskas verhinder dat die dier se hart normaal funksioneer. Hy gaan dan dood aan iets soos ’n hartaanval. Dit is ’n baie vinniger manier om die prooi te laat doodgaan as ’n tekort aan suurstof”.

Luister, kijk en bewonder!

 

 

Flora en fauna Zuid-Afrika

Voor de niet-overwinteraars onder ons, ook in Zuid-Afrika is er aandacht voor flora en fauna op de golfbaan. Kennen onze banen in het duingebied aan de kust bezoek van damherten en weer andere banen dat van reeen, het roodwild of groot wild op Zuid-Afrikaanse banen bestaat uit diverse soorten antilopen.

  

 

Daarnaast zijn apen geen bijzonderheid en op sommige banen in de waterhindernissen naast vissen, schildpadden, hagedissen en slangen ook soms een krokodil.

 

 

 

De flora is rijkelijk vertegenwoordigd. Anders dan in Nederland worden er op veel banen perken aangelegd naast de tees. Maar ook de flora van prachtig bloeiende bomen is een lust voor het oog.

 

 

 

De insektenliefhebbers kunnen er ook hun hart ophalen. Je treft er prachtig gekleurde vlinders aan en bijzonder gekleurde sprinkhanen of opvallende kevers.

 

 

 

 

Voor de amateur ornitholoog is de golfbaan in Zuid-Afrika een waar paradijs met veel soorten in prachtige kleuren en met opvallende zang of bijzondere roep.

 

 

 

 

 

Kortom een paradijs om in te spelen en dat gecombineerd met het geweldig hoog kwaliteitsniveau van baanonderhoud en klantvriendelijkheid, een heerlijke temperatuur, een stop na negen holes voor een kleine lunch, een wijntje of een biertje en in een enerverend landschap.  

 

 

Luister, kijk en bewonder!

 

 

 

Waar zijn de insekten nu?

Het was lang warm deze zomer en dus zagen we tot laat in het jaar nog insekten zoals vlinders (atalanta), bijen (honingbij), wespen (gewone wesp) en vliegen (bromvlieg). Maar omdat insekten koudbloedig zijn, neemt hun activiteit af met het dalen van de temperatuur. En zo kan het zijn dat veel volwassen exemplaren in de winter door kou en gebrek aan voedsel zijn gestorven, maar niet voordat ze eerst eitjes hebben afgezet.

  
(Foto's: Links de atalanta vlinder, rechts de honingbij)

 
(Foto's: Links de gewone wesp en rechts een bromvlieg [blauwe vleesvlieg])

Vlinders zoals de atalanta trekken naar het zuiden, maar andere soorten insekten kruipen weg voor een winterslaap op beschutte of warmere plaatsen. Ze gaan onder de grond, in de strooisellaag of in schorsspleten, in klimplanten tegen boom of muur, maar ook in kieren en spleten van gebouwen of zelfs gewoon in de binnenruimtes. Diverse soorten vliegen kunnen we overwinterend binnenshuis aantreffen, soms in grote aantallen bij elkaar.
Dit zijn bijvoorbeeld de zo genoemde klustervlieg (Pollenia rudis),  de grootste soort van 9-12 mm, de grasvlieg en de herfstvlieg.

 

  Klustervliegen (foto's links en rechts), kunnen in grote opeenhopingen of trossen overwinteren op zolders of hoger gelegen kamers. Ze zijn een soort uit de familie van de bromvliegen.

 

 

 
De herfstvlieg (foto's links en rechts) is een soort uit de familie van de echte vliegen en wordt ook wel aangeduid als klustervlieg. Deze zijn 6 tot 7 mm groot.

 

 

 
De kleinste soort is de grasvlieg of halmvliegjes (foto's links en rechts), geel glanzend of groen en ongeveer 3 mm lang, herkenbaar aan de drie zwarte strepen op de bovenzijde van zijn borststuk.

 

Luister, kijk en geniet.